RSS
PrintKennelijk heeft mijn laatste column FOUT het nodige losgemaakt. Bekijk de column via deze link ... Dank voor uw bijdragen en inzet. Een en ander spitste zich toe op het eventueel (her)invoeren van een monetaire (gouden) standaard.
De zwakste schakel
Laat ik voorop stellen dat elk system zo goed is als z’n zwakste schakel. Je kunt menen een weldoordacht en doortimmerd systeem te hebben gecreëerd en niettemin na verloop van tijd tot de ontdekking komen dat er toch één of meerdere zwakke schakels aan het licht treden. Daarbij heeft historisch gezien niet één systeem het op de lange duur overleefd of het moet het geloof zijn dat weer geen systeem is. Ook het kapitalisme is an sich geen systeem maar duidt op de vrije ondernemingsgewijze productie gedicteerd door de markt van vraag en aanbod waarvan de prijs de functie is. De term ‘kapitalisme’ kreeg pas lading nadat Karl Marx zijn werk ‘Das Kapital’ (1867-’85) publiceerde.
Dit werk zou eigenlijk weer verplichte kost op de economische faculteit moeten worden, vooral nu we afglijden naar een soort staatskapitalisme waarbij de meest essentiële marktwerkingen van bovenaf worden beïnvloed en gemanipuleerd: de aandelenmarkt, de rentemarkt en delen van de grondstoffenmarkt.
Kennelijk hebben wij mensen een nogal destructieve neiging met de intentie om de zwakheden van een systeem zo snel mogelijk te moeten bloot te leggen dan wel uit te buiten of uit te hollen. Dat gold voor monetaire systemen, dat geldt ook voor het democratische bestel (de verkiezingen vormen altijd de zwakste schakel) en niet in de laatste plaats ons ecologisch systeem dat van een geheel andere en ernstiger orde is.
Gouden standaard
Terug naar de gouden standaard. Hier was geen sprake van een systeem maar van een afspraak. Dit onderwerp is al menigmaal in mijn columns belicht. Het is inderdaad juist dat de levensduur van elke gouden standaard periode hoe dan ook een beperkte houdbaarheid kende. Je kunt namelijk nog zoveel afspraken maken maar als één der partijen zich er op goed moment niet meer aan wenst te committeren dan houdt het op.
Nu we echter in een geglobaliseerde markt leven, zijn systeemafspraken van zodanig belang dat hieruit bij gebrek straks oorlog(en) kan/kunnen voortvloeien.
Waarom is het in het verleden misgegaan? In simpele bewoordingen komt het bij een gouden standaard er op neer dat je als overheid je geldhoeveelheid afstemt op je goudvoorraad. Dat was vroeger al zo ten tijde van de Wisselbank. Iedereen wist dat je bij inlevering van zoveel papier er zoveel goud voor terug kon verwachten. Het ging fout doordat er meer papier werd uitgegeven dan dat er goud in de kluis zat. Zolang dat een bank betrof dan had die bank een probleem. Wanneer het de overheid betrof, werd het een nationaal en in het huidige bestek zelfs een internationaal probleem, in het laatste geval veroorzaakt door het loskoppelen van de dollar in 1971.
Sigaar uit eigen doos
De vraag is waarom het voor een centrale overheid lastig is zich aan een dergelijke bindende afspraak te houden. Dat heeft puur te maken met het politiek bedrijven door lieden die daarmee hun politieke doeleinden wensen te bereiken om de volgende verkiezingsronde weer te kunnen halen. Zo niet dan is het gestichte kwaad voor de daaropvolgende regering. Het kiezersvolk vindt dit allemaal best zolang het er maar niet slechter van wordt of liever beter. De kiezer heeft meestal niet in de gaten dat ‘alle leuke dingen voor de mensen’ van links of van rechts altijd een sigaar uit eigen doos blijken te zijn. Op deze wijze hebben we reeds meer dan de helft van onze aardgasbel letterlijk in rook zien opgaan zonder een reserve te hebben gevormd ergo zelfs een beste staatsschuld hebben weten op te bouwen.
Gerichte financiële politiek
Alvorens een adequate en consistente financiële politiek te kunnen voeren, zal er eerst sprake moeten zijn van een adequate opleiding en geen opleiding die ‘ieder voor zich en god voor ons allen’ predikt. Dat levert steeds weer een kouwe kermis op en dito frustraties bij de kiezers. Zo is er ooit een centrale bank in het leven geroepen om de staatsfinanciën ‘in goede banen te leiden’. Zolang de centrale bankier geen hoofdboekhouder maar in feite slechts (zogenaamd onafhankelijk) handlanger van ’s land’s financiële politiek is, kan hij nooit als klokkenluider optreden. U weet intussen wat Thomas Jefferson over het instituut ‘centrale bank’ heeft vastgelegd.
Waar het fout gaat, heeft dat in essentie te maken met de risicoperceptie. Deze hangt nauw samen met de hoogte van de rentevoet. Hoe hoger de rentevoet hoe minder kredietvraag en omgekeerd. Dat gold in 1929 en dat gold ook na de ‘tech wreck’ met daaropvolgend 9/11. De rente ging als een steen naar beneden en werd veel te traag weer bijgesteld. Europa volgde op enige afstand. Met name de prijzen in de huizensector bleven bijgevolg stijgen tot onaanvaardbaar hoge niveau’s. Toen eenmaal de hypotheekrente omhoog ging was het sprookje uit. Waarom? Omdat er absoluut geen sprake was van enige gerichte financiële maar een ad hoc politiek anders dan de inflatie controleren en de economie stimuleren. Die twee zaken gaan lang niet altijd samen (VS)!
Krediet en onderpand
Hoewel krediet enerzijds het vliegwiel van de economie is, dient er anderzijds een adequaat onderpand tegenover te staan. Het onderpand is het cruciale element. Als het onderpand in waarde daalt, heeft de kredietverstrekker een probleem. Als dat op grote schaal is gebeurd dan heeft dat een dito impact. Dat geldt in het bijzonder de VS waar de hypotheek meestal ‘non-recourse’ wordt verstrekt. Dat wil zeggen: zonder verdere repercussies kan de eigenaar de sleutel aan de bank geven indien hij niet meer aan zijn hypotheekverplichtingen kan voldoen. In een sterk dalende markt ligt de hypotheek op goed moment boven de marktwaarde van het onderpand. De bank veilt dan niet graag omdat daarmee de markt verder onder druk wordt gezet. Dus werd er niet geliquideerd en klopten de banken voor liquiditeit aan bij de staat (dat zijn wij en we betaalden ook nog voor iets, waarvoor we zo op het oog niets terugkrijgen!).
Nu de dollar is losgekoppeld van het goud, terwijl de dollar ‘as good as gold’ intussen tot in de klucht is geïnfleerd, zet je het hek wagenwijd open voor een systeemcrisis. Zou die loskoppeling destijds nooit hebben plaats gevonden dan was ons deze misère bespaard gebleven. Toegegeven, we zouden ook minder welvaart hebben gekend. Bij het fabrieken van meer schuld zou de VS dus ook steeds meer goud hebben moeten aankopen dan wel opwaarderen maar dat hoefde sinds 1971 niet meer. Juist om de inflatie van de munt te camoufleren werden en worden goud en zilver op de COMEX in dollars en op de LME in ponden in tegenwaarde zoveel mogelijk gedrukt (backwardation).
We zullen hoe dan ook opnieuw moeten streven naar een verduurzaming van ons financiële systeem. Zou je nu wederom ter dekking een gouden standaard invoeren dan zal de koopkracht dalen met het opwaarts bijstellen van de goudwaarde in goederen uitgedrukt. Dat gebeurde ook in 1933 na eerst het goud te hebben geconfisqueerd. De tegenwaarde van goederen steeg overeenkomstig de opwaardering van het goud met 60% zonder dat er een inkomensstijging tegenover stond. Voor velen brak er toen na eerst al de beursverliezen een uiterst zure tijd aan. Een tussenoplossing zou kunnen zijn door slechts een deel van de geldhoeveelheid middels goud te dekken met een bindende afspraak dat de gouddekking op termijn bijvoorbeeld naar minimaal 50% van de geldhoeveelheid zou moeten oplopen.
Al met al zou dat weliswaar een langzamere maar tegelijkertijd een langdurige teruggang van onze koopkracht betekenen. Voor het milieu zou dat overigens geen ramp zijn.
Het probleem is echter dat niemand z’n huidige welvaart wil opgeven! Wat is het alternatief? Dat we steeds meer schuld afwentelen op volgende generaties. De keerzijde van schuld is dat deze op enige termijn dient te worden geherfinancierd c.q. terugbetaald. Vroeger was de mens in staat het bevredigen van zijn behoefte uit te stellen totdat hij er het geld voor had. Nu hoeft dat niet meer. Hij koopt het op afbetaling met de intentie dat terug te betalen wanneer het is verdiend. Voor het directe genot betaalt hij rente. Met name de westelijke staten proberen naast de herfinanciering van reeds bestaande schulden ook nieuwe schulden te creëren, zelfs in de wetenschap dat de instromende middelen daartoe ontoereikend zijn! Politiek gezien hou je het zaakje nog wel even rustig totdat inflatie de koopkracht gaat aanvreten. Want hoe meer geld in omloop, hoe minder het waard wordt en de waarde van goederen bijgevolg navenant stijgt. Dat is een economisch axioma.
Inflatiedruk
Als de groei in Azië doorzet en de druk op de grondstoffenmarkten toeneemt, zullen de grondstoffenprijzen ook verder stijgen. Hier tekent zich de eerste directe inflatiedruk af. Zolang het uitgavenpatroon wordt gedragen door economische groei hou je de inflatie laag en heb je niet direct een (gouden) standaard nodig. Het wordt anders onder de huidige omstandigheden. Om onze koopkracht op termijn niet verder te grabbel te gooien zal er op een of andere manier opnieuw een bindende afspraak moeten worden gemaakt op basis van een koppeling met een algemeen wereldwijd bekend en aanvaard ruilmiddel. Maanstenen lijken een aardige vondst maar kennen geen eenheid van gewicht noch eenheid van waarde, afgezien van het transportprijskaartje.
Hoe dan ook, het is geen leuk vooruitzicht om op onze economische schreden te moeten terugkeren maar met zoveel schuldcreatie is geen toverformule meer voorhanden anders dan massale economische groei. Die komt er wellicht wel in Azië maar zeker niet hier daar we bovendien te maken hebben met een verzadigings- en vergrijzingseconomie.
Oplossing
Als er een pasklare oplossing voorhanden zou zijn dan zou deze al lang zijn aangedragen. Daar politici met visie ontbreken, wacht men kennelijk liever tot de oplossing van buitenaf wordt gedicteerd. Zolang de ‘Derde Wereld’ nog te veel van de onze afhankelijk is, zul je vanuit die hoek niet meer dan verbale toespelingen horen. Ook een andere munt als de Chinese zal niet de rol van reservevaluta kunnen overnemen. Daarmee zou het probleem alleen verplaatst worden. Een mandje munten zou een overweging kunnen zijn maar welke dan? Een zwakke dollar naast een zwakke euro, een uiterst zwak pond of een nog ‘onvolwassen’ Chinese c.q. Indiase munt of de roebel? Papiergeld zal bovendien altijd met schuld worden belast dan wel ‘uitgewoond’. Met edelmetaal kan dat niet!
Natuurlijk bij een herinvoering van een gouden standaard hebben landen met het meeste edelmetaal in voorraad het meeste voordeel. Maar geldt dat niet voor elke grondstof?
Zonder de nodige voorraad goud in de kelders zouden de Europese landen in dat geval het slechtste af zijn. Immers, dit werelddeel kent de geringste voorkomens. Maar ondanks de (idiote) verkopen door de centrale banken van gemiddeld 400 ton op jaarbasis (sinds 1998) is het zo slecht nog niet gesteld. Hoe dan ook, het edelmetaal blijft vooralsnog de beste koopkrachtgarantie houden. Dat geldt in het bijzonder in tijden van monetaire discrepanties, de daaruit ontstane financiële onzekerheden en toenemende spanningen op grondstoffengebied. Hierbij bedenke men dat landen de export er van kunnen gaan verbieden. Dit gebeurt nu al ten dele door landen als China, Venezuela en Bolivia. Het is om deze reden aan te raden je hoe dan ook zo veel mogelijk tegen toekomstig koopkrachtverlies in te dekken, zolang dat nu nog kan.
Tenslotte
Omdat de meesten onder ons geen besef hebben van wat zich ‘bovenskamers’ afspeelt, biedt dat de beleidsmakers nog steeds voldoende speelruimte om op de ingeslagen weg voort te blijven gaan. Daarom herhaal ik dat zolang er in de toonaangevende financiële media aan dit onderwerp onvoldoende aandacht wordt besteed het bij de burger ook niet gaat leven. Bush heeft destijds van de media ‘lip service’ aan de regering geëist i.v.m. terrorisme, oorlog in Irak, Afghanistan en ook de financiering daarvan. Naar het schijnt is dit onder Obama ondanks zijn ‘change’ ideëen niet veel veranderd. Dat zou immers alleen maar schokgolven onder de publieke opinie kunnen veroorzaken. Het trieste van de nieuwsgaring is derhalve dat je het meeste nieuws pas achteraf mag vernemen.
Voor de goeie orde doelde ik in mijn vorige column niet op de berichtgeving van kritische analisten maar op toonaangevende media als de New York Times, de Wall Street Journal, de Financial Times, Frankfurter Allgemeine etc.
Robert Broncel
voor US Markets
Reacties op dit artikel
- 01-30-2010 15:37
- geplaatst door: hidde
Ik blijf niet schrijven, maar naast hetgeen ik al schreef lijkt mij onderstaande slotopmerking nog van belang binnen het economische aspect van het geheel.
Van het geheel, want zoals beschreven:
1)Terwijl Broncel denkt dat er "een zwakste schakel" is, meen ik dat 'de hele ketting in het zoutzuur ligt'.
Het is wel begrijpelijk dat beursanalisten en economen zich op de economie richten, maar - altijd - veel belangrijker, determinerend, bepalend, zijn de biologie en de (massa)psychologie.
Biologisch begin het.Heel simpel, je moet eten en drinken.Dat leidt noodzakelijk, tot behoefte aan grond, territorium, territoriumdrift.Dat tot machtbehoefte enz.
En dat leidt tot economische processen.Niet omgekeerd, al zijn er natuurlijk wel - in hogere ontwikkelingsstadia - allerlei terugkoppekingen.
Typische voorbeelden zijn dat het biologische proces, kinderen voortbrengen, voortgaat ook als errecessies, depressies of oorlogen zijn..Het is zelfs zo - en dat is toch zelfs anti-economisch - dat er in dergelijke perioden zelfs een sterkere procreatie is.Dat zie bij alle dieren.Konijnen fokken harder, als er vossen in de buurt zijn, anders overleven ze niet als groep.Niks economie.
Met de pscyhologie ook zoiets.Globaliserend nationalisme, flower-power, communisme of counsumentisme, het staat niet los van economie, natuurlijk niet, maar het beïnvloedt de economie minstens zo autonoom als dat het door beïnvloedt wordt.
2)Op het internationale geldstelsel ben ik - door tijdgebrek - nauwelijks ingegaan.Maar, gerelateed aan alle opmerkingen (vooral van Broncel) die direct/indirect naar de gouden standaard leiden, wijs ik nog op het volgende.
De kracht, koers van een valuta wordt NIET bepaald door de hoeveelheid goud die een land bezit.MAAR DOOR VRAAG EN AANBOD.Zie de voorbeelden die ik noemde, in deel 1 en 2.
De sterke munt van het arme portugal (t.t.v. Salazar).De afzwakkende dollar en krachtig wordende yuan, terwijl de VS de grootste goudvoorraad v.d.wereld hebben.
3)Vraag en aanbod.
Daarop richt ik mijn slotopmerking: VRAAG EN AANBOD.
Broncel noemt dat als de essentiële kenmerken vanhet kapitalisme.Met het vrije ondernemerschap.Ik heb al gewezen op al die arme landen waar ze allemaal markt-handelen, met vaak zelfs nauwelijks rechten en regels, dus erg 'vrij'..Waarom zijn ze dan zo arm?
3.a)EN OOK, de andere kant van de vraag-aanbod-medaille.
Ik hoorde laatst Wim Kok ex-minister presicent van NL, socialist, maar ondertussen wel commissaris bij ING. spreken Hij zei - over hoge slarissen en bonussen - "we moesten ze (die bonussen e.d.) wel (geven), we zaten in een trend (anders zouden onze werknemers naar een andere beter betalende bank/land vertrekken)".
En ja hoor, op soort gelijke toon/woorden hoorde je "het is de concurrentie, de markt" van verschillende amerikaanse topbankers.
NIET dus de bankiers, niet het geldstelsel zou schuldig zijn, maar de MARKT ZELF.
Dat komt overeen met wat ik al aangaf, het is niet - en zeker niet alleen/in de eerste plaats - het geldstelsel, het is het Systeem van Vraag en Aaanbod ZELF dat zelfvernietigend is,
Terwijl ik al wees op de monopoliserende werking, en daarmee concurrentievernietiging, geven dus ervaren bankiers aan dat de concurrentie - een onverbrekelijk aspect van, en ook noodzaak voor goede marktwerking - dat de concurrentie, dus Vraag en Aanbod NOODZAKELIJKERWIJS leidt tot narigheid.(Al hebben bankiiers natuurlijk makkelijk praten, maar hun gelijk in deze valt niet te ontkennen)
In tegenstelling tot Broncel ben ik (dan ook)helemaal niet tegen meer staatinvloed.MAAR----
Het gaat niet aan dat zo maar even in NL of België te doen, zelfs niet in de EU.
Want dat leidt zonder twijfel tot vertrek van de financiële specialisten naar de VS, India en China.
Dan houden we dus helemaal niets meer over hier.
Er blijkt weer eens uit hoe glabaliserend we moeten denken.
Er zal door - wat m.i. de meest voor de handliggende instellingen zijn - G20 en IMF een stelsel van wereldafspraken voor banken, en ruimer kapitaalverkeer en financiële instellingen moeten worden gemaakt.
Binnen dergelijke supra-nationale (zeg maar globaliserende staats)regels moet het financiële stelsel functioneren.EN dat zou ook moeten als er weer een (m.i. ten onrechte) goudenstandaard(achtig) systeem zou ingevoerd.Dat voldoet niet.Het gaat - binnen het economische aspect/gejheel - om de deraillerende werking die van Vraag en Abod kunnen uitgaan.
Organisatie, staatsinmenging (geen overheersing) is in arme landen nodig om vraag-en-aanbod boven het armen-niveau te tillen.En bij ons, der rijkeren, is staatsinmenging (liefst op wereldniveau) nodig voor het reguleren van de concurrentie.Reguleren: want soms - bij monopolie-vorming moet de concurrenteie worden gestimuleerd, mogelijk gemaakt; en andere kant kan concurrentie ook (soms onzinnig) vernietigend, of zoals bij banken-en-bonussen ontsporend werken.
Vreindelijke groeten hidde.
- 01-25-2010 20:18
- geplaatst door: hidde
Laatste vervolg van mijn deel 2, (zie verder op, hieronder)
7)Het publiek zal een dergelijke benadering dus ook – om 2 redenen – meer waarderen: 1ste worden de getroffen woningbezitters geholpen, 2de worden de banken en bonnusjagers niet onnodig op het spek gebonden.E.e.a. wordt politiek beter verkoopbaar
8)Het (huizenmarkt)probleem wordt daadwerkelijk opgelost.Er ontstaat niet - zoals nu, via hoarding en liquidity trap bij vooral banken - een deflatoire dreiging die Bernanke, Bos enz c menen op te lossen met methoden die in de toekomst, later - na tot recessie en mogelijk depressie leidende (zie Japan en VS ’29) deflatie - des te meer inflatie zullen veroorzaken.
Belangrijk is ook dat de basis zo wordt versterkt van de krediet-wirwar-piramide ,minder kwetsbaar.wordt.
O ja, er zal wel weer kritiek zijn,
De huizenmarktellende is, zal er worden gesteld, begonnen in de VS.En er zal in reactie op mijn idee ongetwijfeld gesteld worden: “dat doen ze in de VS nooit, veel te sociaal, te veel overheid.”
En inderdaad,De markt zou het wel oplossen, werd er tot ver in 2008 gedacht.Mijn voorstel is “communisme”, of dat zegt Broncel misschien wel, Staatskapitalisme.
MAAR.
Waarom zou Nederland, en wat realistischer wat vermogen betreft, de EEG – net als China – niet een soort Staatsfonds instellen, en de Grote Plas oversteken.Zelf, als de VS verstek laten gaan, de huizen opkopen? Enzovoorts.Krijgen we er nog een deel van de banken bij!
Dat zou nog eens een globaliserende aanpak zijn!
En dan het andere aspect: het internationale geldstelsel.
Daar heb ik nu geen tijd voor. In het kort.Eens ben ik het met Broncel, dat de dollar als machtsinstrument misbruikt.wordt.
MAAR, dat haal je niet weg met een gouden(deviezen)standaard.
Welnee, in het kort:
Wat het VS begrotingstekort betreft.Waarom – meneer Obama – dat goud niet verkocht?!
WaaaaaT? Is ie helemaal gek geworden.Als je het verkoopt kun je daarmee een deel van het gerotingstekort fiancieren, is er dus minder inflatie, ook al omdat je juist geld binnenhaalt.
En wat het internationale geldstelsel betreft.
Een monopolie-positie (v.d. dollar) ondergraaf je met ‘vrije toetreding’....
Daarover een andere keer.
Hidde.
- 01-25-2010 19:03
- geplaatst door: hidde
zelfs maar economische crisis is.Ook ben ik geen onvoorwaardelijk medestander van de dames – sommige vrouwelijke economen zijn daar zeer serieus in – die ‘denken’ dat het allemaal het gevolg is van de male chavenists, en de bonusjagerij.
Dat speelt allemaal een rol, maar ook zonder geld en krediet, en zonder Y-chromosomen zou de wereld m.i. dit soort crisis kennen: zie de Aztkenen, de Romeinen, Grieken. Maharadja’s, maar ook Cleopatra, Catherina de Grote.En wat te denken van het feit dat het nog altijd zo is dat vrouwen, waar ook ter wereld, degenen zijn die eerst en vooral aan een huis, een nest denken.Dus alles met de opgeblazen woningmarkt te maken hebben.
Kortom.Ik ben mij er van bewust, dat mijn ‘oplossing’ allerlei beperkingen heeft.
MAAR, het zou – als er niet zoveel vooroordeel zou zijn – wel veel ellende hebben kunnen voorkomen.En ons meer tijd hebben gegeven, na te denken over de toekomst.Ook, gaf ik aan, kan het nog altijd nut hebben.
Ondertussen richt ik me, hier en terwille van de overzichtelijkheid, toch ook vooral op de economie.
Het wild stimuleren van de economie, opzetten van de geldkraan – daarin zullen Broncel en ik elkaar kunnen vinden – doet mij denken aan drinkebroers, die na een avond zwaar alcoholisch stappen hun kater menen te moeten genezen met een glas wisky. Na de overmaat aan parti-culiere bestedingen, en schulden, dan nu ook nog die van de overheid, in overmaat.
Men wil een overmaat aan bestedingen – wat is die hypotheek-woningen-etc-bel anders? – bestrijden met nog meer bestedingen.
Aan de andere kant, daar ben ik geneigd Broncel te plaatsen, heb je degenen die er van uit gaan dat het aantrekken van de broekriem de enige mogelijkheid is: er moeten harde maat-regelen worden genomen, zegt hij.Zo hard dat je er niet over mag praten, zonder moordrei-gingen.Overigens zet Broncel ons ook terloops aan tot het lezen van Marx.en kan men bij Ernest Mandell (Marxist Theory) lezen dat bij hem het kredietsytsteem in kwade reuk staat,.Maar het lijkt mij toch dat er bij Marx aanzienlijk meer aan de hand is, klassenstrijd bijvoorbeeld. Dat ligt iets dichter bij mijn opvattingen – een inmiddels geglobaliseerde strij d ook - maar datblijft nu buiten beschouwing.
We hebben dus – kort gezegd, en met de blik gefocused op de actuele economische situatie - weer de tegenstelling stimuleren versus bezuinigen
Met die tegenstelling ben ik het – ook binnen de economie-beperking - niet zonder meer eens.Het moet m.i. veel meer, anders.Niet alleen maar meer, of minder.Ik stel
Er zijn, zeg ik, twee wezenlijke aspecten.
Ten 1ste de voor iedereen waarneembare problemen op en rond de woningmarkt.
En ten 2de, veel minder duidelijk, het internationale geldsysteem.En dat is, wat ook door veel eocnomen niet beseft wordt, eigenlijk nog belangrijker.
Met deze aspecten zal Broncel wel kunnen instemmen, maar hij legt – zoals velen – de nadruk bij het financiële stelsel.Het belang daarvan ontken ik natuurlijk niet, integendeel.
Ook is er een duidelijke samenhang tussen de verschillende economische aspecten – die ligt bij het ontstaan en veroorzaken van dezelfde basis: overmatige schuld.
Maar schuld – en daar laat ik verder bij wat de dscussie betreft – kun je ook hebben in een geldloze maatschappij.En problemen met de wonngmarkt, in de verstoring (en stabilisering) die daar van uitgaan – problemen die i.h.a. ziet bij onroerend goed, en ook bij scheepsbouw – hebben te maken met het (min of meer) ondeelbaar zijn van het product.Je koopt een huis, of niet.Bij een schip is dat nog duidelijker.En al kun je soms met 2 gezinnen één huis kopen o.i.d., dat is toch meestal niet de bedoeling.
Gevolg: het is hollen en stilstaan in de woning en scheeps(bouw)wereld.En ja, dat er dan ook nog hypotheken e.d. moeten worden afgelost vescherpt de problemen.
De oplossingen zijn in beginsel eenvoudig.In beginsel, want het nog wel gedaan worden.
De woningmarkt:
De problemen in die markt, de hele kredietcrisis zelfs, had in de kiem gesmoord kunnen worden.Niet door de methode Obama, Bos enz(banken steunen, bail out), juist niet, en ook niet door v.d. Keynes-adepten.
Schuld, niet liquiditeit, maar overmatige schuld is het probleem.
Dus de schuld zou moeten worden teniet gedaan.
En wel, al in vroeg stadium, toen de problemen op de woningmarkt zichtbaar werden:
1)doordat de overheid (toen nog uitsluitend de VS) de huizen van armlastige bewoners zou moeten opkopen, en 1a)met de bewoners huurkoopcontracten afsluiten.Met ook de afspraak
2)De bewoners dan in hun woningen kunnen blijven wonen – heel belangrijk, want als iemand werkloos wordt, en dan ook nog zijn huis verliest, is er echt een ramp.Dan is er geen vaste woon en verblijfplaats, wat voor een werksituatie en (voor de kinderen) studeermogelijkheid meestal noodzakelijk is.
3)Ze kunnen dan met de ontvangen betaling voor het huis hun hypotheek aflossen.Daardoor beschikt de bank weer over liquiditeit.3.a)De bail-out van banken wordtr dan (veel minder) noodzakelijk.
4)Er wordt bovendien een belangrijke schuldpositie afgewikkeld.Dat laatste is des te belang-rijker omdat juist die hypotheekschulden (voor woningen, maar ook bedrijfspanden) essen-tiële schakels in schuldketens vormen.De lange verwarde hele netrwerken van ketens in de ‘kredietpiramide’ – meer een atoombompaddestoel – krijgen een veel solider basis.
5)De overheid heeft structureel ook niet al te veel problemen want de uitgaven vloeien met verloop v.d. tijd via de huurbetalingen gewoon weer terug richting overheid.Dus we krijgen niet, zoals nu, een structurele verslechtering van de overheidshuishouding/staatschuld e.d.
Kortom.Bewoners, banken en overheid tevreden.
6)Bovendien vallen er geen banken om, integendeel het bail-out-geld wordt, indirect maar effectief gebruikt en niet (zoals nu wel degelijk zowel in de VS als NL gebeurt) voor bonussen e.d..
7)Het publiek zal een dergelijke benadering dus ook – om 2 redenen – meer waarderen...
- 01-25-2010 18:58
- geplaatst door: hidde
Reactie deel 2, vervolg op mijn eerdere reacties op Broncel’s “Fout”.
Opmerkingen vooraf.
1)Een oplossing voor een crisis komt eigenlijk altijd te laat: anders was er immers geen crisis geweest.Daarom zet ik mijn ‘oplossing’ ook tussen ‘ ‘. Ook ik ben dus – vooral ook door vooroordeel en starheid bij anderen - overmijdelijk laat, maar ik denk dat het niet alleen voor de toekomst, en bijv. voor China en India nog leerzaam zou kunnen zijn, maar ook voor onze nog resterende problemen.
Ik heb het bovendien over een puberale oplossing. Dat n.a.v. een krantenartikel van ruim een jaar geleden, waarin aannemenlijk werd gemaakt dat pubers vaak betere oplossingen hebben dan volwassenen: ze zijn flexibeler, meer toekomstgericht, niet vastgebakken aan ingesleten systemen.En ja, dat wordt dan nog al eens afgedaan als puberaal, dwaas.
2)Nog een kritische opmerking n.a.v. de door velen, bewust of onbewust , gebruikte onjuiste veronderstelling dat de goud(en deviezen)voorrraad, en de ‘rijkdom’van een land, bepalend zou zijn voor de kracht van de valuta van dat land..
Welnu, kijk naar, bijvoorbeeld, de VS en China,.De dollar is de laatste decennia afgezwakt, de yuang zou – wanneer de koers vrij gelaten zou worden – sterk in koers toenemen.Toch zijn de VS nog altijd ‘rijker’ aan inkonmen en goud.
Nog duidelijker voorbeeld is, dat de koers van de portugese munt t.t.v. de dictator Salazar geruime tijd, hard was, terwijl Portugal (zeker toen) een ronduit arm land was.
De koers van een valuta is vooral bepaald door de vraag en aanbod op de valutamarkt,Vraag en aanbod, van de valuta, daar gaat het om.Dat staat niet los van, maar is helemaal niet het-zelfde als rijkdom of goudvoorraad.
3)Ik wees in reactie deel 1 al op het belangvan concurrentie (zie o.a. mevr.Kroes) en de wetten van Roosevelt, die t.t.v. Clinton zijn versoepeld.
Het zal duidelijk zijn dat ik de recente maatregelen van Obama toejuich.Als ze voldoende krachtig worden doorgevoerd, zou dat niet alleen de macht van individuele banken (en o.a. het handelen voor eigen rekening) kunnen beperken, maar o.a. daardoor – en door de splitsing van activitetien – de concurrentie kunnen vergroten: en m.i. zijn monopolie, of oligopolie-vorming, i.h.a macht dor groot marktaandeel e.d., een deel van het kwaad.
4)Nu het puberale.
Eerst even een voorbeeld dat het ook werkelijke effect kan hebben, dat het – voor iedereen zichtbaar inderdaad resultaat oplevert ‘puberaal’te denken.Het kan bovendien ook in de huidige situtatie/crisis van belang zijn.
Rond 1980 werden we geconfronteerd met stagflatie: de combinatie van inflatie en aan-zienlijke werkloosheid.
Keynesiaanse economen vinden in zo’n geval dat je de vraag moet stimuleren.De nobelprijs-winnaar Tinbergen, die toen nog leefde, stelde bijvoorbeeld dat inflatie toch niet zo belangrijk is.Door monetaristen en (veel) markt-economen wordt inflatie juist als zo ongeveer zondig gezien.
Zo ontstaat er dus voor de economen een soort patstelling, waar dan door politici de knopen worden door gehakt.Socialisten e.d. zullen voor de bestrijding van de werkloosheid kiezen.In NL werd toen bovendien gepleit voor de combinatie van arbeidstijdverkorting en deeltijd-arbeid, ter verdeling van de pijn.
Ik heb er toen op gewezen dat je de tegenstelling tussen Keynesianen en (samengevat) Monetaristen wel degelijk kunt overbruggen.Namelijk, door je te realiseren dat het vergroten van de vraag, niet persé hoeft via het openzetten van de geld-en kredietkraan, en het begrotingstekort.
Ha, ha, luidden de reacties, hoe moet dat dan wel.
Nou, zei domme ik, als je rijker bent, meer geld hebt, kun je meer kopen, maar dat lukt bij het zelfde inkomen (en vermogen) ook als alles goedkoper wordt.
Ook de prijsontwikkeling heeft een koopkracht-effect..
Nou, ha, ha, ha, ha,--- hoe zou dat dan toch wel moeten, want we hadden juist inflatie.
Hoe je dat aanpakt, kunt aanpakken, hangt af van de situatie.
Ik wees er op dat de situatie (toen) zo was dat er – zonder dat men dat goed besefte - veel ongebruikte (productie)capaciteit was.
Bedrijfsruimten en machineparken, school-en universiteitsgebouwen, winkels stonden al in de late middag en vroege avond bijna allemaal ongebruikt.
Waarom zou je die niet gebruiken?
Nou dat zou de zondeval versnellen!, zei men. Ondertussen zijn, nu, avondwinkels en avond-colleges, en andere (ook bedrijfs)activiteiten volkomen geaccepteerd.
Een merkwaardig soort, niet helemaal onzinnige kritiek was ook: ja maar, waarom zouden mensen bij lagere prijs meer kopen? Ze zullen meer kopen, want tegen hogere prijs kochten ze immers ook.Mits de loonsom, algemener het inkomen, op vergelijkbaar peil blijft.
De vraag is of de meer-vraag het lagere prijs-effect overtreft.Maar als dat niet zo zou zijn, zou het argument van de “lage lonen-landen” met hun concurrentievoordeel onzinnig moeten zijn.Daarmee zijn we weer bij concurrentie en de huidige crisis, die niet los staat van de opkomende economieën.
Hou je – om ook de koopkracht op peil te houden - de totale loonsom op peil, dan zal betere benuting van de capaciteit tot lagere kosten per eenheid product, en dus tot prijsverlaging (kunnen) leiden, en tot meer koopkracht.Daarvoor is - i.t.t. wat indertijd (door politici en veel economen) gedacht werd – het zinvol de bedrijfstijd te verlengen: individuele arbeidsver-korting en verdeling, redelijke ploegenarbeid, wordt dan ook makkelijker.En dat is ook tegenwoordig een wens van velen.In sommige sectoren zou ook nu een dergelijke aanpak de concurrentie met lage- lonen-landen wat beter mogelijk maken
5)Dan nu mijn volgende dwaze-kinderen oplossing. v.d.crisis.
5.a)Ik maak eerst nog de opmerking dat ik i.t.t. Broncel niet erg geloof dat het een vooral financiële of zelfs maar economische crisis is.Ook ben ik geen onvoorwaardelijk medestander van de dames – sommige vrouwelijke economen zijn daar zeer serieus in – die ‘denken’ dat het allemaal het gevolg is van...
- 01-23-2010 03:08
- geplaatst door: berentjan
http://www.daily.pk/fake-gold-bars-in-bank-of-england-and-fort-knox-14 477/
- 01-23-2010 03:02
- geplaatst door: berentjan
uit dit zeer interessante artikel: http://www.marcdemesel.be/2009/11/vastgoed-v-ersus-goud-vastgoed-nog.h tml
rothshild is in 2004 tegen ieders verbazing uit de goud markt gestapt.
weleens gehoord van de vele valse tungsten wolfraam baaren "goud" in fort nox?
dit werd ondekt toen er een flinke lading aan china werd verkocht en daar gecontroteert
als er een eerlijk geldsysteem bestaat dan is het gebaseerd op werkuren.
wederzijdse overeenkomsten zonder rente
- 01-21-2010 14:32
- geplaatst door: hidde
Ja, MAAR.
Als nu eens – ik blijf even bij de metafoor – de hele ketting in het zoutzuur ligt?!
Wat is dan de oorzaak?
U begrijpt waarschijnlijk waar ik op doel .
Het kan zijn – zoals u stelt dat – dat de oorzaak bij de zwakste ketting ligt.
MAAR.
Er kunnen ook – laat ik zeggen – externe oorzaken zijn, of ‘omgevingsoorzaken. (t.o.v. de economie in engere zin)
M.a.w.
U doet alsof de problemen, veroorzaakt zijn door het falen van het financiële systeem (binnen de economie).Ik denk dat – terwijl het financiële systeem natuurlijk wel ons hele leven doordezemt u daar –u om verschillende redenen ONgelijk heeft.
Nu moet ik – noodzekelijkerwijs – me beperken tot wat korte, losse flodders.
5)
Kortweg.
a)Er is helemaal geen financieel systeem nodig voor een crisis van een markteconomie.
Als – de bijbelse figuur – Joseph van Egypte (die overigens uit israel kwam) niet de conjunc-tuurpolitiek had uitgevonden – “de zeven vette en zeven magere jaren”- waren en de Egypte-naren en de Joden verhongerd)
Voor een groot deel van de wereld geldt iets dergelijks nog min of meer steeds.
b)Het kapitalisme is – ook bij een stringent financieel systeem/beleid – inherent, in zich zelf, zelf-vernietigend..
Uitgerekend de duidelijk liberale (ex-VVD minister) ex-en opnieuw euro-commissaris mevr.Kroes is daar gelukkig ook van overtuigd.Zie haar aanpak van en Microsoft en de NL-regering n.a.v. ING e.d.
Vraag- en aanbod leidt tot monopolievorming e.d. Vernietigt uiteindelijk de concurrentie.
Dat zien we – ik ben het met uw eens dat u daar, terecht op wijst – ook het misbruiken van de dollar(macht).
c)Het milieu-probleem is een voorbeeld van (deels) externe oorzaken: ook los van het fianciele systeem.De vervuiling, het watertekort enz, is in praktisch-natura-huishoudingen vaak nog veel erger dan in onze financiële economieen.
c.1)Ik ben het niet met u eens – u wijdrt daar een zin aan – dat afzwakking v.d. ec goed zou zijn voor he milieu.Integendeel, zinvolle milieu-investeringen kunnen de eerste 20 jaar wezenlijk bijdragen tot milieu EN economie.
d)U heeft gelijk dat wie het waagt kritische noten te kraken, niet alleen znvolle kritiek, maar ook rotte vis en erger moet verwachten.Mijn kritiek op u heeft dat bij sommige andere scribenten opgeleverd.Ik ga daar niet op in.Maar van belang is dat dergelijke tendenzen een werkelijk cureren van de economische patiënt ernstig bemoeilijken.
De gangbare opvattingen – vaak vergaand onjuiste vooroordelen – blinderen.En dat wordt des te erger naarmate meer mensen – met alle democratische recht – mee-praten: wat uitstekend is als men de moeite neemt wat na te denken over ook de eigen visie(tekorten)
Voor alle duidelijheid.ik ben het noch met democraten, noch met republikeinen eens.En dus heb ik er rekening mee te houden, ervaren, dat ik van beide kanten onder vuurgenomen wordt.
e)Zelfs als je serieus genomen wordt – en dat ben ik, rond 1980 m.b.t. stagflatie, door de toenmalige min.president Den Uyl en min v.d fiancieën Duisenberg – is de staat en de overheidspolitiek zo traag als een mamoettanker, handelt 10 jaar te laat.
Tenslotte in engere economische zin.
6
a)U noemt 1971 als essentieel (in ec.opzicht). Ik vind – wat dat betreft – het, jaren later, ten tijde van nota bene(!) de Clinton regeringen, loslaten van een paar essentiële Roosevelt-wetten veel belangrijker voor de fianciële ontsporingen.
b)Toename van overheidsschuld is gevaarlijk, maar hoeft dat niet te zijn MITS de productie meestijgt (o.a. zie 5.c.1 via zinvolle milieu-invsetringen
b)Ik wijs er op dat deze crisis is ontstaan – nauwkeuriger, zich in eerste instantie en hevigheid heeft gemanifesteerd – niet bij banken, maar in de woningmarkt!!!
Ik beweer dan ook dat deze crisis heel eenvoudig te voorkomen zou zijn geweest.Dat heb ik ook wel proberen te ‘verkopen’ aan politici e.d. .Maar – zie 5d en e- voroordeel en oogkleppen zijn taai en makkelijk voor de dragers.Overigens heb ik inmiddels in (nota bene een politieke tegenstander) Martin Feldstein(adviseur van Bush) een, ten dele, medestander geonden.
Ik hoop daar binnenkort nog op te kunnen ingaan.
Met vriendelijke groeten en hoogachting Hidde.
- 01-21-2010 14:28
- geplaatst door: hidde
Ik stel het zeer op prijs dat u zo uitvoerig antwoordt.Uw columns behoren tot de weinigen die ik ook werkelijk ‘opsla’, zo leerzaam en interessant vind ik het.Maar ik ben het niet met u eens.
Jammer genoeg heb ik zelf erg weinig tijd – en kan eerlijke kritiek, gezien de complexiteit van het onderwerp, alleen maar intens en omvangrijk zijn.En al zal een deskundige als u, veel van wat ik schrijf, het is voor het evenwicht in de verwerking door lezers wellicht goed wat tegengas te geven. Ik hoop later op e.e.a. terug te komen, en laat het voor nu bij enkele ‘schoten voor de boeg’.
1)George Halm begon zijn boek Economic Systems met een omschrijving van zijn eigen politieke opvattingen.
Dat lijkt mij bij een onderwerp als dit noodzakelijk.Een volstrekt objectieve benadering – zoals in de natuur/scheikunde – is hierbij niet mogelijk.Heel duidelijk is dat te zien in de VS.
Daar ligt de scheidslijn t.a.v. de keus voor stimuleren (methode Obama/Bernancke), resp. bezuinigen/de markt het werk laten doen, heel duidelijk tussen democraten en republikeinen.
‘Links’, de ‘liberale’ democraten zijn duidelijk keynesiaans georiënteerd.Rechts, de republi-keinen kennen vrijwel absolute macht toe aan het marktmechanisme: zien Adam Smith, Don Patinkin en Milton Friedman als hun voorgangers.
Bernancke is duidelijk panisch voor de deflatoire verschijnselen die zich (wat daar verder ook oorzaak en gevolg was) gedurende de gouden standaard t.t.v 1930 en daarvoor, manifesteer-den.Republikeinen, daarentegen, vragen om de discipline van de markt, desnoods met 30% werkloosheid.Het exploderen van de woningmarkt, de faillissementen van 1000 banken – van Lehmann tot de liliputers – schokt het republikeinse vetrouwen in de markt niet.Het is – de scheidslijn loopt tot in de religieuse voorkeur – de gesel gods.
2)
Ik heb decennia lang in ‘arme’landen gewoond.En steeds valt daar op: praktisch iedereen handelt. Ik heb het zelfs mee gemaakt dat een president van de centrale bank aldaar, in zijn vrije tijd handelde in eieren en kippen van zijn eigen erf.
Het economisch proces werd daar vooral gekenmerkt wordt – vergelijk dat eens met uw omschrijving van het kapitalisme – vraag en aanbod en nauwelijks gecontroleerd, dus zeer vrij ondernemerschap.
En sterker.Juist de markten in dergelijke gewesten voldoen veel beter aan de optiemum-voorwaarde n van Pareto (voor een optimale markt) dan de markten in ontwikkelde landen.
Die árme’ markten betreffen eenvoudige, en goed te vergelijke producten; er is vrijwel geen begin-kaoitaal nodig, dus iedereen kan ‘toe treden’ tot de markt, waardoor betere concurrentie enz. O, o wat zouden veel van ónze’ ondernemers blij zijn met zo weinig regels.
Mijn conclusie:
Kennelijk is het systeem van vraag en aanbod helemaal niet zo best.Want waarom zijn die landen anders arm.MAAR.
2.a)In Singapore, Maleisië, de Volksrepubliek China zien we nu al geruime tijd een geweldige opgang.
Ra Ra, hoe kan dat???? ...Wat er ook de oorzaken voor zijn, die economieën worden geken-merkt door zeer krachtige overheden.(In Singapore is dat overingens vooral in het begin gebeurd onder grote invloed van adviserende Nederlanders)
3)
Politieke voorkeuren.
Ik schat dat u duidelijk meer bij de republikeinen dan bij democraten past.Ikzelf ga er van uit dat mensen zich ten volle moeten kunnen ontplooien, in stemrecht, scholingsmogelijkheden e.d.; en dat ze dat in veel gevallen niet op eigen kracht kunnen; zodat het voor het individu, de natie en de noodzakelijke solidariteit nodig is dat de staat, gecontroleerd door parlement e.d. ingrijpt en stimuleert.Ik beschouw mezelf dan ook als sociaal-democraat.: zowel democraat, als ook bewust van het belang van overheidsinvloed.Essentiele vraag is dan: wanneer, hoe intens e.d. het overheidsingrijpen nodig is.
Tegenover de vaak al te trage, bureaucratische overheid staat – kijk naar de beurs – het voortdurend doorschieten van en op markten: juist in moderne ‘geld-economiën’ Integenstelling tot wat markt-adepten ons willen laten geloven leiden markten nooit tot evenwichtsprijzen.Niet op de beurs, niet in de woningmarkt, niet op de arbeidsmarkt.Als er in de Volksrepubliek China geen machtige overheid zou zijn, zou de economie daar al net zo ontspoord zijn geraakt als de Russische nu al geruime tijd is.
En de Big-brother economie van Singapore ligt op buurman-afstand van het corrupte, armoe-dige, sterk (duizend-voudig) inflatoire Indonesië, dat vooral op markten functionerend, dreigt te zinken.
3.a)Voor de goede orde.Ik weet – o.a. uit Halm’s Ec.Systems – dat staatskapitalisme makkelijk tot fascistoïde structuren kan leiden.Duitsland’s geschiedenis kennen we allemaal. En ik heb van nabij mee gemaakt dat Indonesië onder Soeharto wel erg duidelijk tendenzen in die richting vertoonde.Dat is mijn pakkie-an niet.Terwijl het bruuskeren van mensenrechten in de Volksrep.China mijn afschuw wekt.
MAAR.China kan wat dat betreft van Singapore leren.
En ook.
Staatskapitalisme, is behalve Staat ook Kapitalisme.
Wat is hier de kwade pier, wie maakt er de kanonnen?
3.b)Het lijkt me ook niet zonder zin, te beseffen dat de huidige crisis begonnen, gecontinueerd en verergerd is in het land van de – vooral ook economische – “vrijheid”.
4)
Opvallend vond ik in uw vorige column – FOUT – dat u, in uw eerste alinea, de vele “korte vizier” opvattingen m.b.t. de oorzaken van de crisis kritiseerde; stelde dat er “niet gerept werd over de grondoorzaak “ van “deze klipp-und-klare systeemcrisis-----MAAR, dat u zelf m.i. ook niet werkelijk in ging op de grondoorzaak van de vraag/mogelijkheid “is het einde van het kapitalisme in zicht”..
U ging in op het financiële systeem, waarvan u nu schrijft dat het meer een afspraak is.
U verklaart uw aanpak met “de zwakste schakel”, daarop zou de ‘ketting’van het systeem breken.
Ja, MAAR.
Als nu eens – ik blijf even bij de metafoor – de hele ketting in het zoutzuur ligt?!
Wat is dan de oorzaak?
U ...
- 01-21-2010 04:22
- geplaatst door: jckteG
Ook in NL pakken ze de burgers met accijns verhogingen drank, roken. Waarom dat die ambtenaren niet gewoon 10% moeten inleveren om de gigantische staatschuld naar beneden te brengen ....
Ook het heilige koetje van de wachtgeldregeling, vervroegd met pensioen soldaten etcetera blijft bestaan. Als pensioenfondsen van ambtenaren het slecht hebben gedaan ... wordt er wat in hun potje gestopt... en zo kunnen we nog even door gaan.
Peoples beleggen liever als dat ze goud hebben ... turbo/speeder/spinter/put long of short levert meer op .. als je het goed doet ;-) De lange adem belegger gaat voor het dividend ;-)
- 01-21-2010 00:17
- geplaatst door: ernest vanderclooten
Kom nou, zonder Asperges kunnen we ook leven, maar de smaak zal beslist gemist worden!
G O U D doet nu eenmaal pijn bij hen die "modern boekhouden".
Monsieur Broncel, A la votre, wederom een prima column!
- 01-20-2010 23:48
- geplaatst door: asperges
Het vrije marktkapitalisme in deze crisis van banken omhelst nu eenmaal : elke euro zal 10 euro opbrengen. Dit is zeer conservatief.
Dit conservatieve mechanisme maakte zijn intrede, maar zal wellicht in een niet zo verre toekomst ook weeral afgeschaft worden eens de bankbalansen in orde zijn.
Kredietwaardigheid van nationale overheden gaat men tegenwoordig afmeten puur boekhoudkundig:
de mate waarin de inkomsten voldoende zijn om de schulden te betalen.
Daar is geen goud voor nodig.
Goud en inflatie: makkelijk te manipuleren door overheden...
Mocht er 1goud op 1currency waarde blijven bestaan, waarom zouden we dan nog banken nodig hebben?
