...

Beursgeschiedenis: Waanzin, hypes, crashes: deel 1

3 november 2005, 22:50 | US Markets Redactie | leestijd: 8 minuten | moeilijkheid: 9 / 12 | (0)

alt

In deze reeks artike­len gaan we het hebben over hoe beurscrash­es ontstaan en waar­toe ze lei­den. Dit eerste deel begint met wat nadere info over de ver­schi­jnse­len hype, bubbel en crash, geïl­lus­treerd met de tulpen­bol­len­manie die in de 17 e eeuw meteen voor vuur­w­erk zorgde. 


Waanzin, hypes, crash­es: deel 1
Beurscrash! Het woord alleen heeft nacht­mer­rieal­lures en de vrees voor een crash is eigen­lijk per­ma­nent aan­wezig in het onder­be­wustz­i­jn van iedereen die zich bezighoudt met beleggen. Alleen in tij­den van hype, wan­neer een bubbel zich aan het vor­men is, ebt de vrees voor een crash wat weg.
Hype, bubbel, crash: het is een helse machiner­ie die aan de basis ligt van deze fenomenen.
De brand­stof van deze machiner­ie is ontast­baar en heeft alles te mak­en met de menselijke psy­cholo­gie. De brand­stof heeft ook een naam: mas­sahys­terie, iets wat we beschouwen als een vorm van waanzin.
Een bubbel begint zich te vor­men op het moment dat de beren’ ervoor hebben gezorgd dat de aan­de­lenko­ersen laag staan. De kleine beleg­gers hebben zich teruggetrokken uit de markt, betreuren hun ver­liezen en likken hun won­den, zichzelf ervan over­tu­igend, er nooit meer aan te begin­nen. Er heerst extreem pes­simisme. Maar dan komen snug­gere pro­fes­sionele investeerders in actie. Ze zijn snug­ger omdat ze weten welke sec­tor of sec­toren wind in de zeilen hebben. En die wind kan van veel richtin­gen komen: indus­trie, bouwbedri­jf of tech­nolo­gie. De profs begin­nen de sterk onderge­waardeerde effecten te kopen, de koersen richt­en zich wat op, posi­tieve gerucht­en doen de ronde. Fonds­be­heerders nemen de aan­de­len van de sector(en) in kwest­ie in porte­feuille. De koersen komen op een nor­maal’ peil. De par­ti­c­uliere beleg­ger begint zich te inter­esseren en hier en daar wor­den pakket­ten aan­de­len gekocht met spaargeld. De ene col­le­ga hoort van de andere dat hij belegd’ heeft, dat ken­ners’ hebben gezegd dat de koersen op zijn minst gaan ver­dubbe­len over een tijdspanne van een paar maan­den enzovoort. Spoedig wordt con­tact genomen met banken, die de gerucht­en ent­hou­si­ast beves­ti­gen en glim­lachend de bestelling noteren, zeggend dat ze hun best zullen doen’ om de gevraagde effecten te lev­eren. Diezelfde banken staan met genoe­gen lenin­gen toe, die besteed zullen wor­den voor deze beleg­gin­gen. Lat­er verneemt tante X of oom Y dat neef Z veel geluk heeft gehad dat zijn bank voor de aan­de­len heeft kun­nen zor­gen. Onmid­del­lijk gri­jpen de tante of de oom naar hun tele­foon en mak­en een afspraak met hun bank… De hype-machiner­ie draait, de bubbel is zich aan het vormen.
En wat doen de pro­fes­sionele investeerders intussen? Die houden de knip op hun porte­mon­nee en con­sul­teren dagelijks de beursta­bellen. Hun poten­tiële winst staat nu toren­hoog en ze mak­en hun verkooporders al klaar, want de markt heeft nu stier­e­nal­lures gekre­gen. Het ene tri­om­fan­telijke artikel na het andere ver­schi­jnt in de pers. De ene na de andere fir­ma lanceert zich op de beurs en iedere intro­duc­tie is een suc­ces. Meer en meer mensen zien de regen­boog met pot­ten goud aan de uitein­den. Ver­wit­tigin­gen dat de firma’s in kwest­ie nog niets hebben bewezen, behalve dat ze goed zijn in het mak­en van schulden wor­den weggelachen. Aans­porin­gen van mensen met ervar­ing om voorzichtig te zijn, wor­den gecoun­terd met uit­drukkin­gen als: dit­maal is het anders’ en the sky is the limit’.
Op dit ogen­blik hebben de investeerders van het eerste uur gewacht. Zij bieden nu hun stukken, die ze kocht­en toen de beren nog dansten op de markt, nu aan en bren­gen ze met schit­terende win­sten aan de man.
alt
Spot­prent van W. W. Fowler, 1870
Op dit ogen­blik heeft de hype zijn werk gedaan. Er is een reusachtige zeep­bel ontstaan, gevuld met veel te dure effecten en loze beloften. De duizen­den kleine beleg­gers wacht­en op een verdere sti­jging van de koersen, want ze willen natu­urlijk hun invester­ing zien ren­deren. Maar er zijn geen kop­ers meer, iedereen heeft zijn best gedaan en wacht af. De vraag zakt in. De profs ger­ak­en hun over­stock niet meer kwi­jt en de beur­shuizen pub­liceren lagere quo­terin­gen (de wet van vraag en aan­bod, niet­waar?). Om te vol­doen aan de wet­telijke ver­plichtin­gen, moeten de firma’s waarin zo gretig werd belegd, hun resul­tat­en bek­end­mak­en. Er is goed nieuws, maar er is ook veel meer slecht nieuws. Twi­jfels steken de kop op en meer en meer par­ti­c­ulieren vol­gen het voor­beeld van de profs en verkopen hun stukken. In het begin is dat met een naar hun mening veel te kleine winst, maar beter iets dan niets’. Omdat het aan­bod snel toe­neemt, duurt het niet lang voor­dat velen verkopen onder hun aankoop­pri­js. Twi­jfel maakt plaats voor regel­rechte angst, dat het zo moeiza­am bijeenges­paard geld in rook kan opgaan. Met zweet op het voorhoofd vra­gen velen zich af, waar ze het geld zullen vin­den voor hun maan­delijkse afbe­tal­ing van lening, aange­gaan om te beleggen.
Als het zover is gekomen, jagen de beren de stieren defin­i­tief weg. Een golf van paniek over­spoelt de mark­ten, stukken wor­den tegen gelijk welke pri­js van de hand gedaan. Belan­grijke index­en dalen 10 tot 15% in enkele, zelfs uren tijd. De bubbel barst, de zeep­bel spat uiteen, de beurs crasht!
Hier­na komt een peri­ode van economisch zwak­te, recessie of depressie naarge­lang de duur­tijd van deze peri­ode van won­den likken. En dan kan de hele cyclus terug van voor af aan starten! 
Tulpen­bol­lengek­te (16341637)
De naam beurs’ ver­wi­jst naar de Brugse make­laars­fam­i­lie Van der Beurse uit de 17de eeuw en het was in de 15de-eeuwse Antwerpse beurs dat aan- en verkoop­con­tracten wer­den afges­loten. Maar aan­de­len­han­del ontstond in de Gouden Eeuw in het toen­ma­lige Hol­land, meer bepaald in Ams­ter­dam. En vooraleer diezelfde Gouden Eeuw nog niet half was, was het al raak met de zg. tulpen­bol­lengek­te. U kunt alles hierover lezen in onze col­umn Waanzin­nige tulpen­hype in de 17de eeuw .
Onder­staande chart is teke­nend voor de sit­u­atie en illus­treert het­geen we hier­boven zeg­den over de evo­lu­tie van hype naar zeep­bel en dan naar crash.
alt
De chart toont ook dat een bubbel zich heel snel vormt maar nog veel sneller ineenzakt.
Zo halfweg het jaar 1636 had de waanzin gigan­tis­che pro­por­ties aangenomen. Voor som­mige tulpen­bollen werd het equiv­a­lent van 40.000 euro neergeteld! 
Uit die peri­ode dateert ook het waar gebeurde ver­haal van een zee­man, die een han­de­laar goed nieuws was komen bren­gen over een net aangekomen scheep­slad­ing. Als beloning kreeg de zee­man een har­ing. Hij bedank­te de gulle han­de­laar en in het buiten­gaan zag hij op een plank, tussen pakken kostelijke fluwe­len en zij­den stof­fen een knol liggen, naar zijn mening een ui. Hij pak­te de knol vlug op en liet hem in zak verd­wi­j­nen, denk­ende wat doet die ui nu tussen al dat fraais?’ De han­de­laar ont­dek­te te laat het verd­wi­j­nen van het duurste stuk van zijn zaak, een zg. Sem­per Augus­tus tulpen­bol, die hij van de hand had kun­nen doen voor 3.000 duizend flori­j­nen, wat overeen­stemde met de waarde van bij­na 13 ton (!) kaas. Toen de han­de­laar roepend en tierend aan de kaai opdaagde, zag hij nog net hoe de zee­man het laat­ste stuk ui’ in zijn mond stak… Hij heeft zijn ver­giss­ing wel moeten bekopen met maan­den gevangenisstraf.
Zoals u kunt lezen in geciteerde col­umn barstte in feb­ru­ari 1637 de tulpen­bol­len­zeep­bel. Vele duizen­den zat­en met een finan­ciële kater, de manie was voorbij. 
Jan Van Besauw
Colum­nist voor US Markets

Onder­getek­ende is gepen­sioneerd mar­ket­ing man­ag­er beeldvormingssystemen.
Hij heeft in geen enkel van de eventueel geciteerde aan­de­len of gelijk welk andere vorm van beleg­gingsin­stru­menten een eigen positie.

4 novem­ber 2005.

Reageren

Anonieme comments achterlaten is niet toegestaan. Login »

Koersen

Name Last Change %
AEX 552.33 -0.91 -0.16%
AEX Fut 551.45 -1.7 -0.31%
DAX 12092.21 -4.19 -0.03%
DAX Fut 12091.5 -7 -0.06%
DOW 26089.61 -17.16 -0.07%
DOW 30 Future 26148.5 20.5 0.08%
DJ Transp. 10305.3 -42.06 -0.41%
SP500 2886.98 -4.66 -0.16%
SP Fut 2897.5 2.75 0.1%
NSDQ 7796.66 -40.47 -0.52%
NSDQ100 7479.11 -31.57 -0.42%
NSDQ Fut 7524.5 19.75 0.26%
BEL20 3453.9 -9.81 -0.28%
CAC40 5379.3 11.69 0.22%
FTSE 100 7337.25 -8.53 -0.12%
SMI 9835.5 -18.8 -0.19%
SEMISOXX 1356.55 -36.39 -2.61%
RSL2000 1526.23 -9.57 -0.62%
Name Last Change %
Nikkei 21124 7.11 0.03%
H.SENG 27227.16 108.81 0.4%
Shanghai 2887.62 5.65 0.2%
KS11 2090.73 -4.68 -0.22%
STI 3207.99 -14.64 -0.45%
TWI 10530.54 5.87 0.06%
TSX Can. 15506.31 -34.29 -0.22%
Bovespa 98040.06 -733.64 -0.74%
Merival 40487.61 -158.67 -0.39%
IPC Mex. 43130.65 -352.55 -0.81%
KLSE 1638.4 -0.23 -0.01%
Indon. 6190.53 -59.74 -0.96%
SENSEX 36469.43 212.74 0.59%
Austr. 5963 27.7 0.47%
NZX 10170.26 -65.11 -0.64%
Tase 1549.27 -4.56 -0.29%
Name Last Change %
Olie 52.16 -0.35 -0.67%
Brent 61.62 -0.39 -0.63%
Gas 2.382 -0.005 -0.21%
Goud 1343.25 -1.25 -0.09%
GLD Eur/Oz 1195.275 -1.112 -0.093%
GLD Eur/Kg 38428.982 -35.761 -0.093%
Zilver 14.852 0.049 0.33%
Zlv Eur/Oz 13.216 0.044 0.33%
Zlv Eur/Kg 424.9 1.402 0.33%
Koper 2.628 -0.002 -0.06%
Alu 1752.25 -6.5 -0.37%
Nikkel 11837.5 -80 -0.67%
Lood 1871.75 -1.5 -0.08%
Zink 2436 -19.25 -0.78%
PLT 794.5 -10.2 -1.27%
PLD 1442.2 -19.3 -1.32%
Name Last Change %
EUR-USD 1.1237 0.0032 0.29%
EUR-YEN 122.02 0.35 0.29%
EUR-GBP 0.8916 0.0021 0.24%
EUR-SFR 1.121 0.0014 0.12%
USD/Yen 108.59 0.06 0.05%
GBP-USD 1.2601 0.0011 0.09%
USD Index 96.875 -0.19 -0.2%
TREAS10 2.094 0 0%
TREAS30 2.591 -0.002 -0.06%
Bitcoin 9269.2 180.4 1.98%
Bitcoin Cash 433.07 6.31596 1.48%
Ethereum (US$) 270.59 1.31943 0.49%
Ripple 0.32191 -0.00477 -1.46%
Litecoin 135.258 1.45842 1.09%
Name Last Change %
VIX 15.56 0.28 1.83%
Baltic 973.16 %
BSLBEAR 21.0863 1.9246 10.04%
BSLNEUT 56.23 -2.4526 -4.18%
BSLBULL 22.6837 0.528 2.38%
BSLSCORE 50.7987 -0.6983 -1.36%

Beursbox

  • ...
    14:44 Van het goud hé.... kan een 'vlucht naar veiligheid' zijn ook? :)
  • ...
    14:43 Man man man....
  • ...
    14:38 Hahahha. iid. Ik vergelijk het maar met een toren champagne glazen....
  • ...
    14:38 Mooie spike omhoog zonet
  • ...
    14:38 Couleur
  • ...
    14:37 Is er iets met goud ???
  • ...
    14:37 Trois coleur rouge wordt het vandaag
  • ...
    14:36 Goud goud goud
  • ...
    14:32 Echt vettig....!!!!
  • ...
    14:31 Zerohedge ‏ @zerohedge 1 min.1 minuut geleden Empire State...

Twitter @usmarkets