Olie boven $100, Wall Street start met verlies

De tweede week van maart begint nog twijfelachtiger dan waar de eerste eindigde. Olie schoot afgelopen nacht door de grens van $100 per vat en de Brent bereikte nagenoeg de $120, Aziatische beurzen kelderden, en Wall Street opende maandagmiddag diep in het rood. De oorlog met Iran is inmiddels 10 dagen oud en toont voorlopig nog geen tekenen van afkoeling. Het energieconflict is nu ook een productieschok geworden. En dat voelt de hele wereld. Een nieuwe energie crisis die we kennen uit de jaren 70?

Wat er dit weekend gebeurde

Zondagavond, bij de opening van de energiefutures, knalde WTI-olie direct door naar $111 per vat. Brent volgde naar $114. Op het piekmoment in de nacht stonden beide benchmarks op bijna $120, het hoogste niveau sinds de Russische invasie van Oekraine in 2022. De aanleiding: Kuwait bevestigde onverwachte productiebeperkingen, terwijl de Iraakse olieproductie naar verluidt met zo'n 70% is ingeklapt omdat de beschikbare opslagcapaciteit vol raakt door de afsluiting van de Straat van Hormuz. Saudi-Arabie sloot zich daarna aan met eigen aangekondigde output-freeze. De drie grote producenten snijden dus tegelijk in hun productie, terwijl de doorvoerroute voor 20% van het mondiale olievervoer effectief gesloten is.

De G7-ministers van Energie vergaderen vandaag over een mogelijke gezamenlijke vrijgave van hun strategische oliereserves via het Internationaal Energieagentschap (IEA). Dat drukte de koersen dan weer iets terug: WTI en Brent zakten van de piekwaarden boven $110 terug naar respectievelijk circa $100 en $102 bij de opening van Wall Street, nog altijd een stijging van meer dan 50% ten opzichte van pakweg een week geleden.

Wall Street na de opening: pijn aan alle kanten

Om circa 16:00 uur onze tijd staan de grote indices in het rood. De S&P 500 noteert op circa 6.700, een verlies van 0,7%. De Dow Jones staat op circa 47.050, een daling van 0,9% ofwel bijna 500 punten. De Nasdaq 100 geeft 0,4% prijs en staat op circa 24.550. De Russell 2000, de index voor kleinere bedrijven, verliest het meest met 1,3%. Vorige week verloor de Dow al 3%, de S&P 500 2% en de Nasdaq 1,2%. De afgelopen zeven handelsdagen zijn er meer minnen dan plussen.

    De VIX, de angstmeter van Wall Street, staat rond de 27. Dat is de hoogste stand van dit jaar. Ter vergelijking: begin februari stond de VIX nog onder 18. Een VIX boven de 30 duidt op serieuze marktstress en wordt normaal gesproken geassocieerd met recessievrees of grote geopolitieke crises.
  

Psychologie van de markt

Een VIX van 27 is geen getal, het is een emotie. Beleggers die nu in paniek verkopen, doen precies wat de markt van ze verwacht. Systematisch handelen betekent juist dat je in dit soort weken je plan volgt en niet je gevoel. De grootste fouten worden gemaakt in de rood gekleurde sessies, niet in de groene.

Techbedrijven die sterk afhankelijk zijn van krediet en lage rentes doen het het slechtst. Tesla, Apple, Amazon en Meta verliezen elk 1 tot 2%. Jefferies keldert circa 5% na een downgrade van Morgan Stanley vanwege de blootstelling aan mogelijk wanbetalende kredietportefeuilles in de private creditsector. Olie-majors doen het omgekeerde: zij profiteren volop van de fors hogere olieprijs.

Azie in vrije val, Europa defensief

De nacht was elders op de wereld weinig fraai. Japan's Nikkei verloor ruim 5%. Zuid-Korea's KOSPI kreeg zelfs een circuit breaker om de verdere handel tijdelijk te stoppen en sloot uiteindelijk circa 6% lager. Taiwan's TAIEX verloor bijna 5%. Dit zijn landen die sterk afhankelijk zijn van olie import via de Straat van Hormuz. Azie importeert naar schatting 90% van de olie die door die smalle waterweg wordt verscheept.

Europa hield het beter vol maar ontsnapte ook niet. De impact is daar iets getemperd omdat Europa meer diversificatie kent in zijn energieaanvoer, maar ook hier trekken de energieprijzen omhoog en neemt de inflatiedruk toe.

Olie boven $100: wat betekent dat voor de Fed?

De tienjaarsrente op Amerikaanse staatsobligaties loopt vandaag op naar 4,15%, de hoogste stand in weken. Hogere energieprijzen vertalen zich direct in mogelijk hogere inflatie, en hogere inflatie betekent dat de Federal Reserve de rente langer hoog moet houden dan waar de markt op hoopte. De kans op een renteverlaging in maart is al tijden gezakt tot 0%. Voor juni rekent de markt nu op minder dan 30% kans. September is de nieuwe baseline voor een eerste beweging van de Fed. Dat zet meteen de waarderingen van de groeiaandelen extra onder druk.

Elke stijging van $10 per vat olie voegt naar schatting 0,2 procentpunt toe aan de Amerikaanse CPI ofwel de inflatie. WTI staat vandaag circa $35 tot $40 per vat hoger dan pakweg een week geleden. Reken maar uit. De inflatiedoelstelling van de Fed van 2% raakt zo snel verder buiten bereik, en dat precies op het moment dat Trump politieke druk uitoefent op de centrale bank voor lagere rentes.

Wat staat er deze week op het programma

De markt kijkt deze week naar de CPI-inflatiemeting van februari, die woensdag verschijnt. Dat wordt cruciaal. Al kunnen de energieprijzen van de afgelopen week nog niet in de data doorsijpelen, pas de cijfers over de maand maart kunnen voor een vervelende verrassing worden. Verder staan er kwartaalcijfers op de agenda van Oracle, Adobe en Hewlett Packard Enterprise. Geen grote marktbewegers, maar in een gespannen omgeving als deze kan ieder cijfer de doorslag geven.

En dan is er nog de vraag die iedereen bezighoudt: wanneer stopt het conflict? Zolang de Straat van Hormuz dicht blijft en producenten snijden in hun output, heeft de oliepremie geen vanzelfsprekende reden om te verdwijnen. De G7-reservevrijgave kan tijdelijk voor wat verlichting zorgen, maar dat lost het structurele probleem niet op. De markt wacht, en de VIX van 27 zegt genoeg over hoe oncomfortabel beleggers zich daar wel niet bij voelen.