Een score is nog geen analyse: kijk altijd onder de motorkap

Een score is nog geen analyse: kijk alti­jd onder de motorkap

Een aan­deel met vijf koopad­viezen kan alsnog dalen. Een fonds dat vorig jaar bove­naan stond, kan dit jaar achterbli­jven. En een prod­uct met de hoog­ste beo­ordel­ing hoeft niet automa­tisch de beste keuze voor u te zijn.

Dat klinkt logisch. Toch lat­en veel mensen zich online sturen door ster­ren, ran­gli­jsten en grote cijfers. De num­mer één trekt de aan­dacht, ter­wi­jl de meth­ode achter de beo­ordel­ing nauwelijks wordt bekeken.

Daar zit pre­cies het risi­co. Een score is het ein­dresul­taat van een reeks keuzes. Wie niet weet welke keuzes dat zijn, weet eigen­lijk ook niet wat het cijfer betekent.

Wat wordt er pre­cies gemeten?

Neem een ran­gli­jst van aan­de­len. Zet u bedri­jven op vol­go­rde van div­i­den­dren­de­ment, dan ver­schi­j­nen andere namen bove­naan dan wan­neer u kijkt naar win­st­groei, vri­je kasstroom of koersmomentum.

Geen van die lijsten hoeft ver­keerd te zijn. Ze beant­wo­or­den alleen ver­schil­lende vragen.

Een hoog div­i­den­dren­de­ment kan aantrekke­lijk lijken, maar ook ontstaan door­dat de aan­de­lenko­ers hard is gedaald. Sterk momen­tum kan wijzen op vertrouwen, maar eve­neens beteke­nen dat veel opti­misme al in de koers zit. De gebruik­te maat­staf bepaalt dus voor een groot deel de uitkomst.

Dat geldt ook buiten de beurs. Vergelijk­ers voor verzek­erin­gen, energiecon­tracten, elek­tron­i­ca en dig­i­tale dien­sten kiezen alle­maal hun eigen cri­te­ria. De ene site legt de nadruk op pri­js, de andere op func­ties, ser­vice of gebruiksgemak.

Bek­ijk daarom eerst de vraag die de ran­gli­jst probeert te beant­wo­or­den. Pas daar­na heeft het zin om naar de win­naar te kijken.

Kijk naar de meth­ode, niet alleen naar de winnaar

Een goede vergelijk­ing laat zien hoe een beo­ordel­ing tot stand komt. Welke gegevens wor­den gebruikt? Zijn die gegevens gecon­troleerd? Wan­neer vond die con­t­role plaats? En wor­den alle deel­ne­mers langs dezelfde meet­lat gelegd?

Ik zou min­i­maal op de vol­gende pun­ten letten:

• De gebruik­te cri­te­ria zijn zichtbaar.
• De weg­ing van belan­grijke onderde­len wordt uitgelegd.
• Feit­en en redac­tionele menin­gen bli­jven van elka­ar te onderscheiden.
• De datum van de laat­ste con­t­role staat vermeld.
• Eventuele com­mer­ciële relaties wor­den bekendgemaakt.
• Negatieve bevin­din­gen verd­wi­j­nen niet uit beeld.

Ont­breekt deze infor­matie, dan bli­jft er vooral een mooi vor­mgegeven eind­ci­jfer over. Dat is onvol­doende om een finan­ciële of com­mer­ciële besliss­ing op te baseren.

Het CFA Insti­tute noemt bij de beo­ordel­ing van extern onder­zoek onder meer de gebruik­te aan­names, de grondigheid van de analyse, de actu­aliteit en de onafhanke­lijkheid. Dat kad­er is opgesteld voor beleg­ging­spro­fes­sion­als, maar par­ti­c­uliere beleg­gers kun­nen er eve­neens hun voordeel mee doen.

Eén cijfer ver­bergt veel informatie

Een koers­doel van €50 lijkt duidelijk. De bereken­ing erachter is dat meestal niet.

De anal­ist gebruikt aan­names over omzet, marges, investerin­gen, rente en toekom­stige kasstromen. Veran­dert één belan­grijke aan­name, dan kan het koers­doel snel ver­schuiv­en. Het getal oogt exact, maar bli­jft de uitkomst van een model.

Bij een online beo­ordel­ing werkt het niet anders. Twee aan­bieders kun­nen alle­bei een acht kri­j­gen, ter­wi­jl hun sterke en zwakke pun­ten totaal ver­schillen. De eerste kan uit­blinken in pri­js en min­der scoren op onder­s­te­un­ing. De tweede kan duur­der zijn, maar betere ser­vice bieden.

Een totaalscore is daarom vooral een fil­ter. De uit­splits­ing bepaalt of de hoog beo­ordeelde keuze daad­w­erke­lijk bij uw pri­or­iteit­en past.

De markt kijkt ook naar samenhang

Beleg­gers beo­orde­len een koers zelden geï­soleerd. Een beweg­ing in goud kri­jgt bijvoor­beeld meer beteke­nis wan­neer u ook naar de dol­lar, rentev­erwachtin­gen en vraagontwik­kel­ing kijkt.

In het artikel over de invloed van de dol­lar en rente op de goud­pri­js wordt die samen­hang duidelijk. De actuele goud­pri­js is een feit, maar de verk­lar­ing voor de beweg­ing vraagt om meerdere gegevens.

Het­zelfde principe geldt bij iedere vergelijk­ing. Een laag tarief zegt weinig wan­neer er hoge bijkomende kosten gelden. Een aantrekke­lijke rente kan ver­bon­den zijn aan voor­waar­den. Een hoge score kan zwaar leunen op één onderdeel dat voor u nauwelijks rel­e­vant is.

Wie alleen naar de uitkomst kijkt, mist de samenhang.

Een voor­beeld uit een andere dig­i­tale markt

Dezelfde analysemeth­ode kan wor­den toegepast op con­sumenten­sites buiten de finan­ciële sec­tor. Een bruik­baar voor­beeld is de manier waarop online enter­tain­ment­plat­forms wor­den vergeleken.

Op een pag­i­na met online casi­no recen­sies ver­meldt Casi­noVergelijk­er dat het onder meer kijkt naar reg­is­tratie, voor­waar­den, klantenser­vice, betalin­gen, ver­gun­nin­gen en gebruik­ser­var­ing. Voor de kri­tis­che lez­er zit de waarde niet alleen in de gepub­liceerde ran­gorde. De afzon­der­lijke beo­ordel­ingspun­ten mak­en zicht­baar welke onder­w­er­pen vol­gens de web­site in het oordeel zijn meegenomen.

Daarmee is de uitkomst nog niet automa­tisch defin­i­tief. De lez­er moet ook con­trol­eren wan­neer de infor­matie is bijgew­erkt, waarop de feit­elijke uit­sprak­en zijn gebaseerd en welke com­mer­ciële relatie er eventueel bestaat. Juist die extra con­t­role veran­dert een ran­gli­jst van een snelle indruk in bruik­bare informatie.

Dat is dezelfde werk­wi­jze die een beleg­ger toepast op een aan­de­le­n­analyse. Lees niet uit­slui­tend het koers­doel, maar con­troleer de aan­names. Kijk niet alleen naar het advies, maar ook naar de argumenten.

Com­mer­ciële belan­gen horen in beeld

Veel vergelijk­ingssites ont­van­gen een ver­goed­ing wan­neer bezoek­ers via een link klant wor­den. Ook finan­ciële pub­li­caties, anal­is­ten en onder­zoeks­bu­reaus kun­nen com­mer­ciële relaties hebben.

Zo’n relatie betekent niet direct dat de analyse waarde­loos is. Het betekent wel dat transparantie belan­grijk wordt.

Kan een betal­ende par­tij een slechte beo­ordel­ing kri­j­gen? Wor­den nade­len duidelijk genoemd? Is zicht­baar hoe de site geld ver­di­ent? En bli­jft de meth­ode het­zelfde wan­neer een com­mer­ciële part­ner wordt beoordeeld?

Wan­neer een web­site deze vra­gen helder beant­wo­ordt, kan de lez­er het mogelijke belan­gen­con­flict meewe­gen. Ont­breekt die open­heid, dan is extra voorzichtigheid op zijn plaats.

Actu­aliteit kan alles veranderen

Een grondi­ge beo­ordel­ing heeft een beperk­te houd­baarheid. Een onderne­m­ing pub­liceert nieuwe cijfers, een fonds ver­hoogt zijn kosten en een dien­stver­len­er past zijn voor­waar­den aan.

Let daarom alti­jd op de con­trole­da­tum. Een analyse kan inhoudelijk sterk zijn en toch achter­haald rak­en door­dat de omstandighe­den zijn veranderd.

Op de beurs zien we dat voort­durend. Eén winst­waarschuwing kan een oude tax­atie onbruik­baar mak­en. Een gewi­jzigde rentev­erwacht­ing kan de waarder­ing van een com­plete sec­tor beïn­vloe­den. Bij online vergelijkin­gen kun­nen nieuwe pri­jzen of voor­waar­den het­zelfde effect hebben.

De con­clusie

Ran­gli­jsten zijn hand­ig. Ze bren­gen orde aan en mak­en grote hoeveel­he­den infor­matie overzichtelijk. Maar de num­mer één is pas inter­es­sant wan­neer duidelijk is hoe die posi­tie werd bereikt.

Kijk daarom onder de motorkap. Con­troleer de meth­ode, datum, bron­nen, afzon­der­lijke cri­te­ria en com­mer­ciële relaties. Gebruik de score ver­vol­gens als begin­punt voor uw eigen analyse.

Op de beurs is een koopad­vies geen garantie. Buiten de beurs is een hoge beo­ordel­ing dat even­min. Het cijfer trekt de aan­dacht, maar de onder­bouwing bepaalt de waarde.

Part­ner artikel